Góp ý thì dễ, đón nhận mới khó

Góp ý thì dễ, đón nhận mới khó

Mình có một người đồng nghiệp khá thẳng tính. Trong công việc, bạn ấy thường góp ý trực tiếp khi thấy người khác làm chưa tốt hoặc có điều gì cần điều chỉnh. Đôi khi cách nói khá gay gắt, khiến người nghe cảm thấy khó chịu, thậm chí có cảm giác như đang bị trách móc hơn là được góp ý.

Mình biết bạn ấy không có ý xấu, mục đích cuối cùng cũng chỉ là muốn công việc tốt hơn, muốn mọi người chú ý để không lặp lại sai sót lần sau. Có điều, không phải cứ xuất phát từ thiện chí thì cách thể hiện nào cũng sẽ được người khác đón nhận.

Điều khiến mình suy nghĩ là khi ở vị trí người được góp ý, bạn ấy lại có phản ứng hoàn toàn khác. Thay vì bình tĩnh lắng nghe, bạn ấy thường có xu hướng phòng thủ, phản bác và cho rằng người góp ý không có thiện chí với mình. Có những điều bạn ấy dễ dàng nói với người khác, nhưng khi người khác nói lại điều tương tự thì lại cảm thấy khó chịu.

Mình tự hỏi, tại sao chúng ta thường muốn người khác hiểu cho sự thẳng thắn của mình, nhưng lại khó bao dung với sự thẳng thắn của người khác? Tại sao khi mình góp ý thì cho rằng đó là vì có ý tốt, còn khi người khác góp ý cho mình thì lại dễ bị xem là công kích cá nhân?

Có lẽ là vì khi góp ý, chúng ta nhìn vào ý định của bản thân, còn khi nhận góp ý, chúng ta lại cảm nhận qua thái độ và lời nói của đối phương. Chúng ta biết mình không có ý xấu nên mặc nhiên cho rằng người khác phải hiểu. Nhưng lại quên rằng người đối diện đâu thể nhìn thấy suy nghĩ bên trong mình, họ chỉ có thể cảm nhận qua những gì mình thể hiện.

Quan sát người khác, mình cũng học cách nhìn lại bản thân, bởi chính mình cũng từng như thế. Có lần, khi quan điểm cá nhân bị phủ nhận, mình cũng gay gắt lại với đồng nghiệp. Rồi mình khựng lại vì một câu nói: “Sao lúc nào em cũng cho là mình đúng, còn người khác là sai ấy nhỉ?”, mặt mình khi ấy nóng bừng. Trong đầu bắt đầu tự tìm lý do để bào chữa cho chính mình: mình đâu đến mức tệ như thế nhỉ? Mình đã nói gì để anh đấy lại hiểu như vậy nhỉ? Dĩ nhiên, những câu hỏi ấy mình chỉ tự chất vấn bản thân, không nói ra thành lời.

Sau lần đó, mình bắt đầu để ý hơn. Trước khi nói, mình hay dừng lại một chút, nghĩ xem câu này nói ra có dễ bị hiểu lầm không, có ảnh hưởng đến người khác không. Gặp chuyện gì cũng cố nghĩ thêm vài phương án xử lý, rồi mới quyết định. Nói thì nghe đơn giản vậy thôi, chứ tính cách đâu phải muốn đổi là đổi được ngay. Nhắn tin thì còn đỡ, mình có thời gian đọc lại, nghĩ cho kỹ rồi mới gửi. Chứ nói chuyện trực tiếp thì nhiều khi vẫn hay vạ miệng, nói xong mới thấy lẽ ra nên nói khác đi. Đến giờ mình vẫn đang tập.

Qua tiếp xúc với nhiều người, mình cũng dần nhận ra rằng không phải ai cũng sẵn sàng đón nhận góp ý, kể cả khi những lời ấy là thật lòng. Trước đây, đôi khi mình nghĩ hễ thấy điều gì chưa ổn thì nên nói, vì biết đâu lời góp ý của mình có thể giúp người khác tốt hơn.

Nhưng sau nhiều chuyện, mình hiểu rằng không phải điều gì mình thấy đúng cũng cần phải nói đến cùng. Giờ mình chỉ góp ý hay chia sẻ góc nhìn cá nhân khi đối phương thật sự muốn nghe. Còn nếu họ không muốn, mình thấy cũng không cần thiết, nên không cố giải thích hay thuyết phục thêm. Và kể cả khi chia sẻ, mình thường chọn kể trải nghiệm của bản thân thay vì đưa ra lời khuyên rằng họ nên làm thế này hay thế kia.

Bản thân mình cũng vậy, mình trân trọng những lời góp ý chân thành, nhưng hiểu rằng lời khuyên của người khác là để mình có thêm góc nhìn, chứ không phải ai nói gì mình cũng làm theo. Có những chuyện không chỉ là đúng hay sai, mà còn là phù hợp hay không. Mình lắng nghe để hiểu thêm, để thấy những điều mình chưa nghĩ tới, rồi cân nhắc xem điều gì thật sự hợp với mình. Quyết định cuối cùng, và trách nhiệm với nó, vẫn là ở mình.

Sau cùng, góp ý là quyền của mình, đón nhận hay không là quyền của người khác. Còn khi mình là người được góp ý, mình mong bản thân đủ bình tĩnh để lắng nghe, dù lời nói ấy có thể sẽ không dễ nghe chút nào.